Khi nhận yêu cầu báo giá vật tư, câu hỏi đầu tiên Kanocom luôn hỏi lại khách là: phòng sạch của anh/chị đang ở cấp nào? Cùng là “quần áo phòng sạch” nhưng đồ cho phòng ISO 8 và ISO 5 khác nhau hoàn toàn về kiểu dáng, chất vải và cách phối bộ. Chọn thấp hơn cấp phòng thì bụi vượt ngưỡng, chọn cao hơn thì tốn chi phí không cần thiết. Bài viết này giải thích ngắn gọn cấp độ phòng sạch ISO 5 đến 8 khác nhau ở đâu và nên dùng vật tư gì cho từng cấp.
Cấp độ phòng sạch ISO là gì?
Cấp độ phòng sạch được phân theo tiêu chuẩn ISO 14644-1, dựa trên số hạt bụi tối đa trong 1 m³ không khí ở từng kích thước hạt. Số cấp càng nhỏ thì phòng càng sạch: ISO 1 là sạch nhất, ISO 9 gần với không khí trong nhà bình thường. Trong thực tế sản xuất tại Việt Nam, các nhà máy điện tử, dược phẩm, thiết bị y tế và thực phẩm chủ yếu dùng ISO 5, ISO 6, ISO 7 và ISO 8.
Trước khi có ISO 14644-1, nhiều nhà máy dùng tiêu chuẩn Mỹ FED-STD-209E với cách gọi “Class 100”, “Class 10.000″… Cách gọi này vẫn còn phổ biến trong hồ sơ kỹ thuật, nên bảng dưới đây ghi cả hai để dễ đối chiếu.
Bảng so sánh ISO 5, 6, 7, 8
| Cấp ISO | Tương đương Class cũ | Hạt ≥0,5 µm tối đa/m³ | Tương đương GMP (tham khảo) | Ngành thường gặp |
|---|---|---|---|---|
| ISO 5 | Class 100 | 3.520 | Cấp A (và B khi nghỉ) | Chiết rót vô trùng, bán dẫn, quang học, vùng dưới tủ cấp gió laminar |
| ISO 6 | Class 1.000 | 35.200 | — | Lắp ráp linh kiện chính xác, ổ cứng, thiết bị y tế cấy ghép |
| ISO 7 | Class 10.000 | 352.000 | Cấp C (B khi hoạt động) | SMT, lắp ráp điện tử, pha chế dược, đóng gói thiết bị y tế |
| ISO 8 | Class 100.000 | 3.520.000 | Cấp D | Khu đệm, phòng thay đồ, đóng gói thực phẩm, mỹ phẩm, kho sạch |
Lưu ý: số hạt theo ISO 14644-1 cho trạng thái đo do chủ nhà máy và đơn vị thẩm định quy định (as-built, at-rest hoặc operational). Cấp GMP chỉ là đối chiếu gần đúng; hồ sơ dược phẩm cần theo đúng hướng dẫn GMP áp dụng.
Có thể nhớ đơn giản: mỗi cấp cách nhau 10 lần. Phòng ISO 7 cho phép lượng hạt bụi gấp 10 lần ISO 6 và bằng 1/10 ISO 8.
Điều gì làm phòng sạch giữ được cấp?
Hệ thống lọc HEPA, số lần trao đổi gió và chênh áp do đơn vị thi công phòng sạch tính toán. Nhưng khi phòng đã vận hành, nguồn bụi lớn nhất là con người: da, tóc, xơ vải, bụi giày và các thao tác đi lại. Vì vậy vật tư tiêu hao như quần áo, giày, găng tay, khăn lau và thảm dính bụi quyết định phòng có giữ được cấp trong ca làm việc hay không.
- Quần áo: càng lên cấp cao, đồ càng phải che kín. Từ áo choàng hở chân sang áo liền quần, mũ trùm kín đầu và ủng cao cổ.
- Giày dép: dép chống tĩnh điện đủ cho ISO 8. Cấp cao hơn cần giày vải kín, ủng hoặc bao giày.
- Găng tay và khăn lau: cấp càng cao thì càng cần vật tư ít phát sinh hạt, đóng gói trong túi sạch.
- Cửa vào: thảm dính bụi, con lăn bụi, airshower giúp giảm bụi mang từ ngoài vào.
Bảng tra vật tư theo từng cấp phòng sạch
Bảng dưới đây là cấu hình Kanocom thường tư vấn cho khách. Mỗi nhà máy có thể điều chỉnh theo quy trình nội bộ và yêu cầu khách hàng của họ.
| Vật tư | ISO 8 | ISO 7 | ISO 6 | ISO 5 |
|---|---|---|---|---|
| Quần áo | Áo choàng hoặc áo gile chống tĩnh điện | Bộ áo quần rời hoặc áo liền mũ | Áo mũ liền quần | Áo mũ liền quần vải chống tĩnh điện dệt mịn, may kín đường may |
| Mũ | Mũ phòng sạch hoặc mũ lưỡi trai | Mũ trùm đầu | Mũ trùm đầu kín cổ | Mũ trùm đầu kín cổ + khẩu trang |
| Giày dép | Dép chống tĩnh điện SPU | Giày vải 4 lỗ đế PVC | Ủng PU chống tĩnh điện | Ủng vải cao cổ |
| Găng tay | Găng vải siêu mịn hoặc găng phủ PU | Găng phủ PU hoặc găng nitrile | Găng nitrile 300 mm | Găng nitrile 300 mm, trùm qua cổ tay áo |
| Khăn lau | Giấy lau 0609, khăn 3008 | Khăn 2009, 1009LE | Khăn 1009SLE mép cắt kín | Khăn 1009SLE, 4009 hoặc 8009 microfiber |
| Cửa vào | Thảm dính bụi | Thảm dính bụi + bao bọc giày cho khách | Thảm dính bụi + con lăn bụi | Thảm dính bụi + con lăn bụi + airshower |
Thứ tự mặc từng món theo cấp phòng được hướng dẫn chi tiết trong bài cách mặc quần áo phòng sạch đúng thứ tự. Nếu đang phân vân giữa đồ liền và đồ rời, xem thêm so sánh quần áo phòng sạch liền thân và quần áo rời.
Lưu ý riêng cho từng cấp
ISO 8: kiểm soát cửa vào là chính
Phòng ISO 8 thường là khu đệm, phòng thay đồ hoặc xưởng đóng gói. Vấn đề hay gặp không phải là đồ không đủ kín mà là bụi mang từ ngoài vào qua giày dép. Hãy đặt thảm dính bụi ở mọi cửa, bắt buộc thay dép riêng và thay lớp thảm đều đặn. Với xưởng điện tử, dù chỉ là ISO 8, khu thao tác linh kiện vẫn cần đủ bộ chống tĩnh điện (dép, áo, vòng đeo tay, thảm bàn).
ISO 7: cấp phổ biến nhất trong nhà máy điện tử
Đa số dây chuyền SMT và lắp ráp điện tử tại các khu công nghiệp phía Nam vận hành ở ISO 7. Tại đây, áo choàng hở chân thường không đủ; nên chuyển sang bộ áo quần rời hoặc áo liền mũ, kết hợp giày vải kín mũi. Khăn lau nên là loại dệt polyester mép cắt kín để không rụng xơ lên bo mạch.
ISO 6: che kín toàn thân
Ở ISO 6, áo mũ liền quần là lựa chọn gần như bắt buộc. Ống quần phải nằm trong ủng, cổ tay áo nằm trong găng. Vải nên là polyester sợi carbon dệt mịn để vừa giữ bụi vừa tiêu tán tĩnh điện. Lịch giặt tại xưởng giặt phòng sạch cần cố định, xem bài cách giặt và bảo quản quần áo phòng sạch.
ISO 5: mọi chi tiết đều quan trọng
Ở ISO 5, một sợi tóc lọt ra ngoài mũ hoặc một chiếc khăn rụng xơ đã đủ làm vượt ngưỡng. Ngoài trang phục kín toàn thân, cần khẩu trang, găng tay trùm qua cổ tay áo, khăn lau mép cắt laser hoặc microfiber đóng gói túi sạch. Thao tác chậm, hạn chế số người trong phòng.
Đừng quên yêu cầu chống tĩnh điện
Cấp ISO chỉ nói về bụi, không nói về tĩnh điện. Một phòng ISO 8 lắp ráp linh kiện điện tử vẫn cần khu vực bảo vệ ESD (EPA) đầy đủ. Ngược lại, phòng ISO 5 trong ngành dược có thể không cần đồ chống tĩnh điện. Khi đặt hàng, hãy cho nhà cung cấp biết cả hai thông tin: cấp ISO và có yêu cầu ESD hay không. Danh mục vật tư chống tĩnh điện ESD có đủ các nhóm sản phẩm cho khu EPA, và bài quy trình kiểm tra ESD đầu ca hướng dẫn cách kiểm tra hằng ngày.
Kanocom hỗ trợ gì cho nhà máy?
- Xưởng may quần áo phòng sạch riêng: may theo size, màu và cấp phòng của từng nhà máy, phối bộ đúng cấp ISO.
- Đo kiểm tra ESD miễn phí tại nhà máy: Kanocom mang máy đo đến kiểm tra quần áo, giày, thảm, bàn thao tác đang dùng để biết vật tư nào còn đạt, vật tư nào cần thay.
- Đủ vật tư cho cả dây chuyền: quần áo, giày dép phòng sạch, găng tay, khăn lau, con lăn bụi, băng keo.
Câu hỏi thường gặp
Phòng sạch ISO 7 tương đương Class bao nhiêu?
ISO 7 tương đương Class 10.000 theo tiêu chuẩn cũ FED-STD-209E, tức tối đa 352.000 hạt ≥0,5 µm trong 1 m³ không khí.
Phòng ISO 8 có cần mặc áo liền quần không?
Thường không cần. Áo choàng hoặc áo gile chống tĩnh điện, mũ và dép ESD là đủ cho đa số khu ISO 8. Một số nhà máy vẫn chọn bộ áo quần rời để thống nhất trang phục giữa các khu.
Phòng ISO 5 nên dùng khăn lau loại nào?
Nên dùng khăn polyester dệt kim mép cắt laser như 1009SLE hoặc khăn microfiber 4009, 8009 đóng gói trong túi sạch. Không dùng giấy lau thường hoặc khăn cắt mép bằng dao vì dễ rụng xơ.
Cấp ISO có quy định về chống tĩnh điện không?
Không. ISO 14644-1 chỉ phân cấp theo nồng độ hạt bụi. Yêu cầu chống tĩnh điện thuộc chương trình kiểm soát ESD riêng của nhà máy, nên cần nêu riêng khi chọn vật tư.
Kanocom có may quần áo theo cấp phòng sạch của nhà máy không?
Có. Kanocom có xưởng may quần áo phòng sạch riêng, may theo cấp ISO, size và màu sắc từng bộ phận, đồng thời hỗ trợ đo kiểm tra ESD miễn phí tại nhà máy.
Liên hệ tư vấn vật tư theo cấp phòng sạch
Công ty Kanocom
Địa chỉ: 30 đường số 7, KP 20, P. Hiệp Bình, TP.HCM
Hotline/Zalo: 088 882 8910 – 0934 188 226
Email: sale1kano@gmail.com
Gửi Kanocom cấp phòng sạch, số người mỗi ca và yêu cầu ESD (nếu có), Kanocom sẽ đề xuất bộ vật tư phù hợp và lịch đo kiểm tra ESD miễn phí tại nhà máy.

Bài viết liên quan: