Một bộ quần áo phòng sạch tốt vẫn có thể mang bụi vào khu sản xuất nếu mặc sai thứ tự. Lỗi phổ biến nhất là để mặt ngoài áo chạm sàn khi xỏ chân, đi ủng trước rồi mới kéo áo, hoặc đeo găng tay ngay từ đầu rồi chạm khắp nơi. Bài viết này hướng dẫn cách mặc quần áo phòng sạch đúng thứ tự trong 8 bước, kèm bảng trang phục theo cấp phòng sạch, các lỗi hay gặp và cách cởi đồ khi ra khỏi phòng – có thể dùng làm tài liệu đào tạo công nhân mới.
Vì sao phải mặc quần áo phòng sạch đúng thứ tự?
Con người là nguồn phát sinh hạt bụi lớn nhất trong phòng sạch: tế bào da, tóc, xơ vải từ quần áo thường, mỹ phẩm. Trang phục phòng sạch có nhiệm vụ “nhốt” những hạt này lại bên trong. Muốn vậy, mặt ngoài của bộ đồ phải giữ sạch từ lúc lấy ra khỏi túi cho đến khi bước vào khu sản xuất. Thứ tự mặc vì thế tuân theo hai nguyên tắc:
- Từ trên xuống dưới: tóc và đầu trước, thân sau, chân cuối cùng. Bụi rơi theo trọng lực, nên phần đã mặc phía trên không bị phần mặc sau làm bẩn.
- Từ bẩn sang sạch: thay đồ theo vùng – khu để giày dép ngoài, ghế ngăn (bench) chia vùng bẩn/sạch, khu mặc đồ, gương kiểm tra, airshower. Mỗi bước đi về phía sạch hơn, không quay ngược lại.
Với nhà máy điện tử, trang phục còn là một phần của hệ thống chống tĩnh điện. Áo sọc carbon, giày dép ESD và găng tay chỉ phát huy tác dụng khi mặc đủ và đúng cách, rồi được kiểm tra trước khi vào khu EPA.
Trang phục phòng sạch theo từng cấp độ
Không phải phòng sạch nào cũng cần áo liền quần. Bảng dưới đây là gợi ý tham khảo; mỗi nhà máy nên quy định cụ thể trong SOP thay đồ của mình.
| Cấp phòng sạch | Trang phục thân | Đầu, mặt | Chân | Tay |
|---|---|---|---|---|
| ISO 8 (Class 100.000), khu đóng gói, kho | Áo choàng phòng sạch hoặc áo gile | Mũ trùm tóc | Dép chống tĩnh điện hoặc bọc giày | Theo công đoạn |
| ISO 7 (Class 10.000), lắp ráp điện tử | Bộ áo quần rời hoặc áo liền mũ + quần | Mũ trùm, khẩu trang | Giày vải 4 lỗ đế PVC | Găng tay phòng sạch |
| ISO 5–6 (Class 100–1000), bán dẫn, quang học, dược vô trùng | Áo mũ liền quần | Mũ trùm kín vai, khẩu trang, kính nếu SOP yêu cầu | Ủng vải cao cổ hoặc ủng PU | Găng nitrile 300 mm trùm qua bo tay áo |
Nếu đang phân vân giữa áo liền quần và bộ rời, xem thêm bài quần áo phòng sạch liền thân và quần áo rời: nên chọn loại nào?
Chuẩn bị trước khi vào phòng thay đồ
- Cất điện thoại, ví, chìa khóa vào tủ; tháo nhẫn, đồng hồ, vòng tay, bông tai.
- Không trang điểm, không dùng nước hoa, keo xịt tóc; móng tay cắt ngắn, sạch.
- Cởi áo khoác ngoài; nên mặc đồ lót bên trong bằng vải ít xơ, tránh len và nỉ.
- Rửa tay bằng xà phòng, lau khô bằng máy sấy hoặc giấy không xơ.
- Bước qua thảm dính bụi ở cửa để giảm bụi đế giày trước khi vào khu thay đồ.
Cách mặc quần áo phòng sạch: 8 bước đúng thứ tự
Bước 1: Thay giày dép ngoài tại ghế ngăn vùng
Ngồi lên ghế ngăn (bench), cởi giày ngoài ở phía vùng bẩn, xoay người đặt từng chân sang phía vùng sạch rồi mang dép phòng sạch hoặc bọc giày. Từ đây, chân không được chạm lại sàn vùng bẩn.
Bước 2: Trùm tóc và đeo khẩu trang
Đội mũ trùm tóc dùng một lần, đảm bảo không lòi tóc mai, tóc gáy. Đeo khẩu trang che kín mũi và miệng, ép thanh nẹp mũi cho khít. Người có râu dùng thêm tấm che râu nếu SOP yêu cầu.
Bước 3: Lấy bộ đồ và kiểm tra
Lấy túi đồ đúng size, mở túi và kiểm tra nhanh: đường may, khóa kéo, cúc bấm, bo tay, bo chân còn nguyên; không có vết bẩn, lỗ thủng. Bộ đồ hỏng hoặc quá số lần giặt quy định thì đổi bộ khác – xem thêm cách giặt và bảo quản quần áo phòng sạch.
Bước 4: Đội mũ phòng sạch
Với áo liền quần loại mũ rời, đội mũ trước, chỉnh cho mũ ôm sát trán và hai bên má, phần vạt mũ phủ xuống vai để sau đó nhét vào trong cổ áo. Với áo liền mũ, bước này gộp vào bước 5.
Bước 5: Mặc áo liền quần (hoặc áo và quần rời)
Đây là bước dễ làm bẩn bộ đồ nhất. Cách làm đúng:
- Cầm áo ở phần trong cổ, mở khóa kéo, cuộn nhẹ ống quần lên để không chạm sàn.
- Ngồi trên ghế hoặc đứng vững, xỏ lần lượt từng chân vào ống quần; giữ áo trên cao, không để mặt ngoài chạm sàn, tường, tủ.
- Xỏ hai tay vào tay áo, kéo khóa lên sát cổ, nhét vạt mũ vào trong cổ áo, cài cúc bấm cổ.
- Chỉnh bo tay, bo chân ôm sát; điều chỉnh dây eo nếu có.
Với bộ áo quần rời: mặc áo trước, sau đó mặc quần, vạt áo bỏ trong hoặc ngoài quần theo quy định của nhà máy.
Bước 6: Đi ủng hoặc giày phòng sạch
Ngồi trên ghế, đi ủng từng chân một: nhét ống quần vào trong ủng, kéo cổ ủng lên và cài dây/cúc bấm cho chặt. Mỗi chân đi xong mới đặt xuống sàn vùng sạch. Ủng vải cao cổ phủ kín bắp chân, phù hợp với áo liền quần; với khu vực ít khắt khe hơn có thể dùng giày vải hoặc dép ESD. Chọn size theo bảng chuyển đổi size giày phòng sạch.
Bước 7: Đeo kính (nếu có) và găng tay
Găng tay luôn đeo sau cùng để tay không chạm vào những bề mặt khác sau khi đã sạch. Kéo cổ găng trùm qua bo tay áo để không hở cổ tay. Ở phòng sạch cấp cao nên dùng găng dài khoảng 300 mm như găng tay nitrile phòng sạch 300 mm; nhiều nhà máy đeo thêm lớp găng vải siêu mịn bên trong để thấm mồ hôi. Cách chọn chất liệu găng xem tại bài găng tay nitrile hay latex cho phòng sạch.
Bước 8: Kiểm tra trước gương, kiểm tra ESD rồi qua airshower
- Soi gương toàn thân: tóc không lòi, khẩu trang kín, khóa kéo kéo hết, găng trùm bo tay, ống quần nằm trong ủng.
- Với khu điện tử: thử giày và vòng đeo tay trên máy kiểm tra ESD; chỉ vào khi đèn PASS. Quy trình chi tiết có tại bài quy trình kiểm tra ESD đầu ca.
- Vào airshower, đứng giữa buồng, giơ tay và xoay người chậm theo thời gian thổi; không chạm tay vào vách.
Những lỗi thường gặp khi mặc đồ phòng sạch
- Để ống quần, vạt áo quét sàn khi xỏ chân – mặt ngoài dính bụi ngay từ đầu.
- Đi ủng trước khi mặc áo – ống quần nằm ngoài ủng, bụi từ ống quần rơi thẳng xuống sàn sạch.
- Đeo găng tay từ đầu rồi cầm túi đồ, mở tủ, kéo khóa – găng bẩn trước khi vào phòng.
- Mặc áo phòng sạch bên ngoài áo khoác, áo len – xơ vải và tĩnh điện từ đồ bên trong vẫn thoát ra qua cổ và tay.
- Mặc sai size: áo chật dễ bung khóa khi cúi, áo rộng tạo hiệu ứng “ống bễ” bơm bụi ra ngoài mỗi lần cử động.
- Bỏ qua kiểm tra ESD vì vội vào ca – giày hoặc vòng tay hỏng không ai phát hiện.
Cách cởi quần áo phòng sạch khi ra khỏi phòng
Thứ tự cởi đồ gần như ngược lại với khi mặc, và phải làm ở khu thay đồ ra (hoặc khu được chỉ định):
- Tháo găng tay, bỏ vào thùng rác đúng loại.
- Ngồi ghế, tháo ủng từng chân, đặt chân sang vùng ngoài.
- Mở khóa, cởi áo liền quần từ vai xuống, cuộn mặt trong ra ngoài nếu bộ đồ đi giặt.
- Tháo mũ, khẩu trang, mũ trùm tóc.
- Bộ đồ còn dùng lại trong ca thì treo đúng móc, mặt ngoài không chạm vào nhau; bộ đồ cuối ca bỏ vào túi giặt.
Câu hỏi thường gặp về cách mặc quần áo phòng sạch
Thứ tự mặc quần áo phòng sạch đúng là gì?
Theo nguyên tắc từ trên xuống dưới: thay dép tại ghế ngăn vùng, trùm tóc, đeo khẩu trang, đội mũ, mặc áo liền quần, đi ủng, đeo kính (nếu có), đeo găng tay sau cùng, kiểm tra trước gương rồi qua airshower.
Tại sao găng tay phải đeo sau cùng?
Trong lúc mặc đồ, tay phải cầm túi, kéo khóa, cài cúc, chạm ủng. Đeo găng sau cùng giúp găng giữ sạch khi vào phòng, đồng thời cổ găng trùm được qua bo tay áo để không hở cổ tay.
Ống quần nên để trong hay ngoài ủng?
Với áo liền quần và ủng cao cổ, ống quần nhét vào trong ủng rồi cài chặt cổ ủng. Cách này không để bụi từ bên trong ống quần rơi xuống sàn khi di chuyển.
Một bộ quần áo phòng sạch mặc được bao lâu?
Phụ thuộc cấp phòng sạch và SOP của nhà máy. Thông thường khu ISO 5–6 thay bộ mới mỗi ca hoặc mỗi lần ra vào; khu ISO 7–8 có thể dùng nhiều lần trong ngày nếu treo đúng chỗ. Bộ đồ cần được giặt bằng quy trình riêng cho đồ phòng sạch và thay mới khi vải xù, hở đường may hoặc mất tính chống tĩnh điện.
Có cần kiểm tra chống tĩnh điện cho quần áo phòng sạch không?
Với nhà máy điện tử thì nên. Giày dép và vòng tay kiểm tra mỗi đầu ca; quần áo kiểm tra định kỳ bằng máy đo điện trở bề mặt. Kanocom hỗ trợ đo kiểm tra ESD miễn phí tại nhà máy để xác định trang phục, giày dép nào còn đạt.
Đặt may quần áo phòng sạch tại Kanocom
Kanocom có xưởng may quần áo phòng sạch riêng, may áo mũ liền quần, bộ áo quần rời, áo choàng, áo gile bằng vải sọc carbon chống tĩnh điện theo size và màu phân biệt bộ phận của từng nhà máy. Xem toàn bộ sản phẩm tại danh mục quần áo phòng sạch, giày dép chống tĩnh điện và găng tay phòng sạch; vật tư cho khu thay đồ như thảm dính bụi, con lăn dính bụi có tại danh mục con lăn bụi – băng keo. Kanocom cũng hỗ trợ đo kiểm tra ESD miễn phí tại nhà máy.
CÔNG TY KANOCOM
Địa chỉ: 30 đường số 7, KP 20, P. Hiệp Bình, TP.HCM
Hotline/Zalo: 088 882 8910 – 0934 188 226
Email: sale1kano@gmail.com
Giá: liên hệ để nhận báo giá theo số lượng và tư vấn may đồng phục phòng sạch theo yêu cầu.

Bài viết liên quan: